صندوق ضمانت صادرات ایران

معرفی صندوق ضمانت صادرات ایران

وجود ریسک های سیاسی و تجاری در روند صادرات یکی از عواملی است که همواره موجبات نگرانی صادرکنندگان را فراهم می آورد، چرا که تحقق هر یک از این ریسک ها موجب عدم وصول وجه کالا و خدمات صادره از سوی آنها می گردد.

عدم وصول به موقع مطالبات از خریداران خارجی در اغلب اوقات صادرکننده را در تنگنای مالی قرارداده و در نتیجه باعث ناتوانی در ایفای تعهدات مالی وی به اعتبار دهندگان داخلی و گاهی اوقات منجر به ورشکستگی کامل می گردد.

دولت ها اقدام به ایجاد شرکت های بیمه اعتبار صادراتی، به منظور تشویق صادرکنندگان به توسعه فعالیت های صادراتی خود و کاهش نگرانی آنها در این زمینه و ارائه پوشش های لازم به آنها در مقابل ریسک های سیاسی و تجاری،  می نمایند.

این قبیل شرکت های بیمه عمدتاً وابسته به دولت و متکی به حمایت های مالی آن بوده و اغلب ریسک هایی را پوشش می دهند که معمولاً از سوی شرکت های بیمه تجاری قابل پوشش نیستند.

در این راستا و به منظور تامین امنیت مالی صادرکنندگان ایرانی و در نتیجه توسعه موثر صادرات غیر نفتی کشور، صندوق ضمانت صادرات ایران به عنوان یکی از زیرمجموعه های وابسته به وزارت بازرگانی با شخصیت مالی و حقوقی مستقل تاسیس گردید.

این صندوق به پشتوانه حمایت های مالی دولت، علاوه بر پوشش ریسک های سیاسی و تجاری صادرات، با صدور انواع ضمانتنامه اعتباری، به تامین منابع مالی مورد نیاز صادرکنندگان نیز کمک می نماید.

این صندوق یک نهاد دولتی است و آن طور که از نامش پیداست، صادرات ایران را ضمانت می کند و زیر نظر وزارت صمت مشغول به فعالیت است و کار صدور متنوع بیمه نامه و ضمانت نامه صادراتی به منظور پوشش ریسک سیاسی و اقتصادی و تجاری صادرکنندگان کالا و خدمات را بر عهده دارد و در کنار بانک توسعه صادرات ایران، برای توان افزایی صادرکنندگان کالا و خدمات و کاهش نگرانی بازگشت سرمایه و کاهش ریسک فعالیت صادراتی، تلاش دارد.

هدف از تاسیس صندوق ضمانت صادرات ایران :

نیل به اهداف عالی دولت در زمینه توسعه صادرات غیرنفتی از طریق:

پوشش مطالبات صادرکنندگان از خریداران خارجی در برابر ریسک های سیاسی و تجاری با صدور انواع بیمه نامه های کوتاه، میان و بلند مدت.
امکان تامین مالی فعالیتهای صادراتی صادرکنندگان از طریق صدور انواع ضمانت نامه های اعتباری به نفع بانک ها و موسسات اعتباری داخلی.

صندوق ضمانت صادرات ایران به عنوان تنها موسسه بیمه اعتبار صادراتی ECA ایران همتای موسساتی نظیر ساچه ایتالیا، هرمس آلمان و سایناشور چین می باشد که با که با هدف توسعه و حفظ حقوق صادرکنندگان درمقابل خطرات مالی که معمولا شرکت های بیمه تجارتی آنها را بیمه نمی کنند ،ایجاد شده است.                                  با صدور انواع بیمه نامه و ضمانت نامه های اعتباری نقش  مهمی در توسعه صادرات ایفا می نماید.

همکاری های بین‌المللی صندوق

صندوق ضمانت صادرات ایران، به عنوان موسسه بیمه اعتبار صادراتی (ECA) رسمی ایران، برای ارائه خدمات بهینه به صادرکنندگان کشور، فعالیت های بین‌المللی متنوعی را انجام می‌دهد که از جنبه‌های مختلف حائز اهمیت می‌باشند.

اهم این موارد عبارتند از:

1.همکاری های بین‌المللی صندوق متضمن دسترسی به روزآمدترین اطلاعات تخصصی و استانداردها در حوزه بیمه اعتبار صادراتی می‌باشد که این امر تاثیر مستقیمی بر عملکرد بهینه صندوق در سطح «کلاس جهانی» دارد.

2.صندوق به عنوان موسسه بیمه اعتبار صادراتی رسمی ایران، در تعاملات بین‌‌‌المللی، علاوه بر نمایندگی صنعت بیمه اعتباری ایران، سعی می‌نماید با انجام رایزنی‌های موردنیاز، به تسهیل شرایط صادرات و سرمایه‌گذاری ایرانیان در خارج از کشور کمک نماید.مذاکرات مختلف صورت گرفته به ویژه در حوزه حمایت از رتبه ریسک اعتباری ایران در اجلاس های متعدد، که تاثیر مستقیمی بر تجارت و سرمایه‌‌گذاری کشور داشته، نمونه بارز این امر است.

3.ارتباط این صندوق با نهادهای خارجی همچون اتحادیه‌ها، بانک ها، موسسات دولتی و نیمه دولتی، شرکت ها و … منجر به اخذ اطلاعات اعتباری آن نهادها و نیز مذاکره و رایزنی با هدف حمایت از صادرات تحت پوشش صندوق گردیده و در نهایت باعث بهبود خدمات صندوق به مشتریان خواهد شد.

4.مشارکت و ارائه خدمات از سوی نمایندگان صندوق در بسیاری از هیات‌های تجاری، اجلاس های کمیسیون مشترک و …، عقد قرارداد صادراتی تجار بخش خصوصی کشور با خریداران خارجی را تسهیل می‌نماید.

5.فراهم نمودن بستر لازم برای تسهیم ریسک در قالب اتکائی و یا بیمه مشترک از دیگر زمینه‌هایی است که به بهبود ظرفیت صندوق در ارائه خدمات حمایتی به صادرکنندگان کمک می‌نماید.

6.صندوق همچنین در مواقع مورد نیاز به نهادهای مالی، بانکی و بیمه‌ای خارجی، برای تامین مالی، پوشش بیمه‌ای و … در ایران، خدمات مشاوره‌ای ارائه می‌دهد که این امر تاثیر مستقیمی بر تامین مالی پروژه‌ها در ایران و نیز جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی دارد.

تعاملات بین المللی صندوق با هدف انجام وظایف فوق، در چارچوب‌های ذیل انجام می‌شود:

عضویت در اتحادیه‌ها و موسسات بین‌المللی ومنطقه ای از جمله «اتحادیه برن-کلوپ پراگ»، «اتحادیه امان»، آژانس چند جانبه تضمین سرمایه ­گذاری(میگا)»، «موسسه اسلامی بیمه سرمایه‌ گذاری و اعتبار صادراتی (ICIEC)»
مشارکت در اجلاس کمیسیون مشترک و سایر هیات‌های تجاری با هدف هموار نمودن بستر لازم برای صادرات و سرمایه‌گذاری ایرانیان در خارج از کشور و ارائه خدمات مختلف به صادرکنندگان کشور
انعقاد یادداشت تفاهم یا موافقت‌نامه همکاری با موسسات همتای بیمه اعتبار صادراتی ملی (ECAS) ، اگزیم بانک ها، بیمه‌گران اعتباری خصوصی و … در کشورهای مختلف

انواع خدمات صندوق ضمانت صادرات ایران

1.اعتبارسنجی خریداران خارجی

خدمات بیمه ای صندوق ضمانت صادرات ایران مستلزم ارزیابی دقیق وضعیت اعتباری خریداران می باشد. صندوق ضمانت صادرات ایران ظرف چند سال اخیر، با برقراری ارتباط با موسسات اعتبارسنجی خارجی در سطح بین المللی، امکان دسترسی به اطلاعات اعتباری خریداران خارجی را برای خود فراهم نموده و با تجزیه و تحلیل گزارشات اعتباری واصله، اقدام به تعیین سقف اعتباری خریداران خارجی حسب درخواست صادرکنندگان متقاضی نموده است.

2.بیمه خاص صادرات

بیمه نامه خاص، یک یا چند محموله صادراتی را که در قالب یک قرارداد خاص از سوی صادرکننده ایرانی برای خریدار خارجی ارسال می گردد در مقابل ریسک های سیاسی و تجاری تحت پوشش قرار می دهد.

به عبارت دیگر، این بیمه نامه برای آن دسته از صادرکنندگانی صادر می شود که مایلند یک محموله خاص ارسالی برای یک خریدار مشخص را در مقابل خطرعدم دریافت وجه کالا ناشی از بروز ریسک های سیاسی و تجاری بیمه نمایند.

قبل از صدور این بیمه نامه، خریدار خارجی و بانک وی مورد اعتبارسنجی قرار گرفته و قرارداد و یا اعتبار اسنادی که قرار است تحت پوشش قرار گیرد، مورد بررسی دقیق قرار خواهند گرفت.

3.بیمه کل گردش صادرات

این بیمه نامه در طول اعتبار یکساله خود، کلیه صادرات صادرکننده به کشورهای مختلف را در برابر ریسک های عمده سیاسی و تجاری تحت پوشش قرار می دهد.

به عبارت دیگر چنانچه در اثر بروز هر یک از ریسک های تحت پوشش ، صادرکننده ایرانی موفق به وصول مطالبات خود از خریدار خارجی نگردد، این صندوق براساس بیمه نامه صادره نسبت به جبران خسارات وارده به صادرکننده اقدام خواهد نمود.

4.بیمه بلااثر شدن قرارداد صادراتی

این بیمه نامه خسارات ناشی از بلا اثر شدن اعتبارات اسنادی و یا قراردادهای صادراتی را تحت پوشش قرار می دهد. به عبارت دیگر چنانچه در اثر بروز هر یک از ریسک های تحت پوشش(شامل تحریم کشور خریدار و لغو مجوز واردات، تحریم کشور صادرکننده و لغو مجوز صادرات، تحریم کشور ثالث، بروز جنگ، فسخ قرارداد توسط خریدار، عدم ایفای تعهدات خریدار و عدم قبول حکم دادگاه از سوی خریدار)، خسارتی متوجه صادرکننده ایرانی گردد، خسارت وارده به وی جبران خواهد گردید مشروط بر اینکه بروز خسارت ناشی از قصور وی در ایفای تعهداتش نباشد.
بیمه پوشش ضمانت نامه های بانکی بازپرداخت
عبارتست از بیمه نامه ای که جهت پوشش ریسک واخواست ضمانت نامه های بازپرداخت صادره توسط بانک های ایرانی به نفع موسسات تامین کننده مالی طرح های فنی و مهندسی ایرانی در کشورهای هدف صادراتی، به نفع بانک های ایرانی صادر می گردد.

5.بیمه صدور خدمات فنی و مهندسی

این بیمه نامه همانطور که از نامش پیداست، طرح ها و پروژه های ساختمانی که توسط پیمانکاران و یا شرکت های مهندسی ایرانی در سایر کشورها اجرا می گردد و همچنین خدمات فنی و مهندسی ارائه شده از سوی آنها در خارج از کشور را در مقابل ریسک های سیاسی و تجاری تحت پوشش قرار می دهد.

به عبارت دیگر چنانچه در اثر بروز هر یک از ریسک های تحت پوشش، صادرکننده ایرانی خدمات فنی و مهندسی موفق به وصول مطالبات خود از کارفرمای خارجی نگردد، این صندوق براساس بیمه نامه صادره نسبت به جبران خسارات وارده به صادرکننده اقدام خواهد نمود.

6.بیمه سرمایه گذاری

این بیمه نامه اصل و سود سرمایه گذاری های میان و بلند مدت سرمایه گذاران ایرانی در کشورهای هدف را تحت پوشش قرار می دهد. به عبارت دیگر شرکت ها یا اشخاص ایرانی که در نظر دارند اقدام به چنین سرمایه گذاری هایی در سایر کشورها بنمایند(مثلاً یک کارخانه در کشور هدف احداث کنند) می توانند با اخذ بیمه نامه سرمایه گذاری صندوق ، فعالیت های سرمایه گذاری خود را در مقابل ریسک هایی همچون عدم انتقال اصل و سود سرمایه گذاری، ملی شدن و یا مصادره اموال و غیره …بیمه نمایند.

به منظور پاسخگوئی بهتر به نیاز صادرکنندگان بخصوص نیازهای مالی و تامین مالی(سرمایه در گردش) صندوق همواره به دنبال طراحی محصولات مناسب بوده که در این زمینه ضمانتنامه های اعتباری یکی از انواع محصولات مورد نظر صادرکنندگان است.

7.ضمانت نامه اعتبار ریالی

بانک ها و موسسات مالی داخلی که در نظر دارند با هدف تامین کسری سرمایه در گردش صادرکنندگان ایرانی و تامین مالی فعالیت های صادراتی آنان، اقدام به اعطای تسهیلات ریالی به آنها نمایند، می توانند از ضمانتنامه اعتباری ریالی این صندوق به عنوان وثیقه مورد نظر خود جهت تضمین بازپرداخت به موقع تسهیلات اعطایی به صادرکننده استفاده نمایند.

به عبارت دیگر، براساس این ضمانتنامه ، صندوق ضمانت صادرات ایران مسئول پرداخت خسارات وارده به اعتبار دهنده ( ذینفع ضمانتنامه ) در صورت عدم بازپرداخت تسهیلات دریافتی توسط مدیون ( صادرکننده ) در سررسید مقرر می باشد.

قبل از صدور این ضمانتنامه، اعتبار صادرکننده ( اعتبار گیرنده) مورد ارزیابی قرار گرفته و براساس نتایج بدست آمده از اعتبار سنجی حداقل وثایق ممکن از وی اخذ می گردد. ضمناً با توجه به مدت اعتبار، درصدی نیز به عنوان کارمزد از صادرکننده دریافت می شود.

8.ضمانت نامه اعتبار ارزی

بانک ها و موسسات مالی داخلی معمولاً جهت اعطای تسهیلات ارزی به صادرکنندگان ایرانی از آنها درخواست وثایق مناسب می نمایند که اغلب اوقات تهیه و ارائه نوع و میزان وثیقه درخواستی خارج از توان صادرکنندگان می باشد.

در چنین مواردی ضمانتنامه اعتباری ارزی این صندوق می تواند جایگزین مناسبی برای وثایق درخواستی از سوی اعتبار دهنده باشد. به عبارت دیگر ، این ضمانتنامه که به نفع اعتبار دهنده صادر می گردد، وی را در مقابل ریسک عدم بازپرداخت به موقع تسهیلات از سوی مدیون (صادرکننده ایرانی) پوشش می دهد.

بدین ترتیب در صورت عدم بازپرداخت به موقع تسهیلات ارزی دریافتی، این صندوق نسبت به پرداخت خسارت وارده به اعتبار دهنده اقدام خواهد نمود.

قبل از صدور این ضمانتنامه، اعتبار صادرکننده ( اعتبار گیرنده ) مورد ارزیابی قرار گرفته و براساس نتایج به دست آمده از اعتبار سنجی حداقل وثایق ممکن از وی اخذ می گردد. ضمناً با توجه به مدت اعتبار، درصدی نیز به عنوان کارمزد از صادرکننده دریافت می شود.

9.ضمانت نامه اعتبار تولیدی

ضمانت نامه ‌اعتبار تولیدی، سند تعهدآوری است که به عنوان وثیقه مورد. درخواست‌ تولیدکننده ( مضمون له) و جهت تضمین .تعهدات صادرکننده (مضمون عنه) به منظور خرید نسیه کالای تولید شده برای صدور، از سوی صندوق (ضامن) ‌به نفع تولیدکننده صادر می. شود تا آنها به پشتوانه .این وثیقه مطمئن، کالای. تولیدی خود را با شرایط بازپرداخت مدت دار در اختیارصادرکننده جهت صادرات قرار دهند و بدین وسیله .زمینه صدور کالای تولیدی. به بازارهای صادراتی .بدون تبادل وجه نقد فراهم شود.

با استفاده از این پوشش ضمانتی ، صادر کننده امکان می یابد که فارغ از نگرانی. تامین مالی سرمایه .در گردش لازم و بدون. تحمل هزینه سود. تسهیلات بانکی، به صورت نسیه اقدام به خرید کالای صادراتی. نموده و پس از فروش آن در بازار. هدف صادراتی، مبادرت. به تسویه دین با تولید کننده کالا نماید.

در صورت عدم پرداخت به موقع دیون تحت پوشش ضمانت نامه توسط صادرکننده و بر اساس اعلام خسارت. تولیدکننده در سررسید، صندوق. نسبت به پرداخت خسارت اقدام خواهد نمود. صدور این نوع ضمانت نامه. بر اساس قرارداد بین تولید کننده .و صادر کننده برای تهیه. اعتباری کالا به منظور. صادرات صورت می گیرد.

این نوع ضمانت نامه ضمن فراهم آوردن زمینه صدور کالاهای ایرانی، باعث تعامل بیشتر بخش های تولیدی و تجاری شده و فعال سازی مزیت های موجود در بخش تولید و اشتغال افزون تر به منظور صادرات با حمایت صندوق را در برخواهد داشت.